ارتباط با ما

 

سالانه در ايران بیش از 70،000 نفر به بیماری سرطان مبتلا می شوند و طبق آمار جهانی %68 از اين افراد ، با از بين رفتن علائم بيماري قطع درمان شده و به زندگی طبیعی باز می گردند. با اين حال حفظ و پاسداشت سلامت كامل، بدون تغییر در شيوه زندگي، ميسر نخواهد بود.اگر امروز شما یا عزیزانتان در حال تجربه این مسیر هستید و اگر درگیر انواع نگرانیها، احساسات و افکار متناقض هستید؛ به یاد داشته باشید که شما تنها نیستید و کسانی هستند که هم تجربه با شما، برای یاریتان تلاش می کنند. اگر:

به مشاوره روانشناسی، پزشكي یا تغذیه نیاز دارید،

تمايل به شركت در جلسات هفتگي بهبود يافتگان از سرطان را داريد ،

نیاز به دسترسی به اطلاعات و آموزش در خصوص سلامت و سرطان دارید،

قصد مشارکت در گروه های حمایتی (supportive groups) دارید،

با شركت در كلاسهاي آموزشي قصد افزايش توانمنديهاي خود را داريد،

و یا اگر فقط در پی گوشی شنوا هستید كه همراه و یاریگر شما باشد.

با ما تماس بگیرید:

تهران، خیابان دكتر شريعتي، بالاتر از پل سيدخندان، ساختمان پزشکان 1006، پلاك 932، طبقه اول

تلفکس: 22868675    همراه: 09195339323

آرشیو مقالات

 

داروهای شیمی درمانی از طریق خون به سلول ‌های سرطانی و تمام قسمت ‌های بدن منتقل می‌ شوند.این داروها روی سلول ‌های سالم هم اثر تخریبی دارند که به ‌صورت عوارض جانبی بروز می‌ کند؛ این عوارض موقتی هستند و با پایان درمان قطع می ‌شوند.

کاهش تعداد سلول ‌های خونی

از مهم ‌ترین عوارض شیمی‌ درمانی، کاهش تعداد سلول ‌های خونی است که موجب مرگ بیمار می شود. شما با مدیریت صحیح این عارضه می ‌توانید در موفقیت درمان تان نقش بسزایی داشته باشید. .

اندام ‌های داخلی از قبیل مغز استخوان، طحال و کلیه به کمک سیستم گردش خون و شبکه عروق و غدد لنفاوی کار تولید و تکامل سلول‌ های خونی را انجام می ‌دهند. مغز استخوان به‌ صورت یک بافت اسفنجی در داخل استخوان قرار دارد و به‌ طور دائم در حال ساختن سلول‌ های خونی است. محصول نهایی مغز استخوان، گلبول‌ های قرمز، گلبول‌ های سفید و پلاکت‌ ها است. این سلول‌ ها بعد از ساخته شدن توسط سیستم گردش خون و شبکه لنفاوی به نقاط مختلف بدن منتقل شده و وظایفی را انجام می ‌دهند.

داروهای شیمی ‌درمانی از طریق گردش خون به همه جای بدن منتقل شده، هر گونه رشد و تکثیر را متوقف کرده یا کاهش می ‌دهند. یکی از این نقاط، مغز استخوان است. کاهش رشد و تکثیر در مغز استخوان می ‌تواند موجب آنمی، نوتروپنی و ترومبوسیتوپنی شود.

که با توجه به نوع دارو و تفاوت سرعت رشد سلول‌ های خونی ممکن است یکی از 3 عارضه ی مذکور یا هر سه رخ دهد.

برای مقابله چه باید کرد؟

ممکن است پزشک معالج به ‌دلیل کاهش سلول ‌های خونی میزان دارو را کاهش دهد یا مدتی درمان را به تاخیر بیندازد. برنامه ی درمانی که پزشک برای شما تعیین کرده بهترین تصمیمی است که می ‌توانسته اتخاذ کند. وقتی برنامه درمانی به هر دلیلی به تاخیر بیفتد در واقع درمانناقص انجام شده است.

شیمی‌ درمانی روش ‌ها و مقادیر متفاوتی دارد. اگر سلول ‌های خونی کاهش شدید داشته باشند پزشک، برنامه ی درمانی را طوری تنظیم می‌ کند که مشکلی به ‌وجود نیاید.

و گاهی هم به ‌رغم بروز مشکلات از بیمار می ‌خواهد که عوارض را تحمل کند تا برنامه ی درمانی تکمیل شود.

به گفته ی متخصصان خون، هر کدام از عارضه ‌های آنمی، نوتروپنی و ترومبوسیتوپنی نیازمند درمان اختصاصی هستند.

* فاکتورهای رشد خون ساز(Hematopoietic Growth Factors)

این مواد، تولید سلول ‌های خونی را در مغز استخوان تحریک می‌ کنند. فاکتور رشد خون ساز اضافی در بدن می ‌تواند اثرات شیمی‌ درمانی روی مغز استخوان را تا میزان زیادی کنترل کند. در طول شیمی ‌درمانی ممکن است فاکتور رشد خون ساز به‌ صورت تزریقی تجویز شود تا تولید سلول‌ های خونی جدید به حفظ وضع سلامتی کمک کند. برای هر کدام از سلول‌ های خونی فاکتور رشد خون ساز اختصاصی وجود دارد که ممکن است در طول درمان از انواع آن ها استفاده شود. بیشتر فاکتورهای رشد خون ساز به‌ صورت تزریق زیر جلدی تجویز می ‌شود. محل تزریق می ‌تواند بازو، ران، باسن یا شکم باشد و با توجه به نوع فاکتور رشد خون ساز به‌ صورت روزانه، یک روز در میان و هفتگی تزریق می ‌شود.

فاکتور‌های رشد خون ساز دارای عوارضی هستند که معمولا جدی نیستند و به ‌وسیله دارو درمانی به خوبی قابل کنترل هستند. همه ی عوارض ناشی از تزریق فاکتور رشد خون ساز، موقتی بوده و با پایان درمان، ناپدید می‌ شوند.


 

 

عوارض شايع ناشي از شيمي درماني عبارتند از :.

ريزش مو ، التهاب و زخم مخاط دهان و لثه، تهوع، استفراغ، اسهال و گاهي يبوست، بي اشتهايي، تشنگي، دفع زياد ادرار، تغيير رنگ پوست و ناخن، ورم، کاهش، کاهش ميل جنسي، قطع قاعدگي، ضعف عمومي، خواب آلودگي، افسردگي، مشکلات مربوط محل تزريق و غيره.

ریزش مو

ریزش مو یکی از عوارض شیمی‌ درمانی در استفاده از برخی داروها است. ریزش مو در عین حال به طول مدت درمان و میزان مصرف دارو بستگی دارد. در این افراد ریزش مو ناشی از آسیب به پیاز مو است و ساقه ی مو مقاومت خود را در مقابل شستن، فشار و شانه ‌زدن از دست می ‌دهد. ریزش مو معمولا حدودا پس از 2 هفته از روز شروع نخستین مرحله ی شیمی‌ درمانی شروع می ‌شود و معمولا قابل برگشت است.

رویش جدید مو معمولا حدود 2 ماه پس از پایان شیمی درمانی است. سوء تغذیه و کمبود پروتئین می ‌تواند به ریزش مو در بیماران شدت بخشد.

كليه ها و مثانه

برخي از داروهاي شيمي¬درماني مي¬توانند موجب تحريك مثانه شوند يا صدمات كليوي دائمي يا موقت ايجاد كنند . اين داروها ممكن است موجب تغيير رنگ ادرار شوند ( نارنجي ، قرمز يا زرد ) يا باعث افزايش بوي ادرار يا ايجاد بويي شبيه دارو در ادرار شوند .

ممكن است رنگ و بوي مايع مني نيز براي مدت كوتاهي تغيير يابد . از پزشك خود در مورد اينكه آيا داروهاي شما داراي چنين اثراتي هستند سؤال كنيد .

خود را از نظر وجود علائم زير بررسي كنيــد :

درد يا سوزش هنگام دفع ادرار

تكـــرر ادرار

احســاس فوريت در دفع ادرار

ادرار قرمز رنگ يا خوني ( بعضي داروهاي شيمي درماني رنگ ادرار را تغيير مي-دهند ، در صورت ايجاد اين وضعيت به پزشك يا پرستــار اطلاع دهيـــد )

لــــرز

تب به ميزان كافي مايعات بنوشيد ، مصرف مايعات باعث توليد بيشتر ادرار شده و از ايجاد مشكلات كليوي پيشگيري مي كند . آب ، آب ميوه ، قهوه ، چاي ، سوپ و بستني مي¬توانند مايعات مصرفي شما را تشكيل دهند . ( در صورتي كه از رژيم خاصي پيروي مي-كنيد ، در اين مورد با پزشك يا پرستار مشورت كنيد )

مشکلات دهان ، لثه و خلق

مراقبت خوب دهان درضمن شیمی درمانی بسیارمهم است.بعضی از داروهای ضدکانسر سبب زخم در دهان و گلو می شود به این حالت موکوزیت و یا التهاب مخاط دهانstomatatis ) ) گویند.ازطرفی داروهای شیمی درمانی سبب خشک و ملتهب شدن مخاط دهان شده ومحیط دهان را مستعد به خونریزی میکند.

علاوه بر دردناک بودن زخمهای دهان ، این زخمها ممکن است با میکربهای معمول درون دهان عفونی شوند .باروشهای متعدد باید سعی کرد از عفونی شدن دهان جلوگیری کرد زیرا کنترول آنها بسیار مشکل است .

چگونه می توانم سلامت دهان و لثه و حلق خودم ر حفظ کنم ؟

با پزشک خود صحبت کنید و چند هفته قبل ازشروع شیمی درمانی با دندانپزشک مشورت کنید. ممکن است نیاز به جرم گیری دندان و یا اصلاح پوسیدگی دندان و یا ترمیم دندان خراب ودرمان لثه داشته ، و لازم باشد عدم جفت شدن دندانه ارا ترمیم کند.از دندانپزشکان بخواهید روش برس زدن مناسب به دندان را به شما نشان دهند . شیمی درمانی ممکن است سبب پوسیدگی بیشتر دندان شود دندانپزشک ممکن است شستشوی دندان با ژل فلوراید و یا روشهای دیگر پیشگیری از پوسیدگی دندان را پیشنهاد می کند .

بعدازهروعده غذادندانها ولثه هایتان را مسواک بزنید از مسواک نرم به آهستگی استفاده کنید . مسواک زدن سخت و یا استفاده از برس زبرسبب آسیب به بافتهای نرم دهان می شود.ازدندانپزشک خود تقاضای مسواک خیلی نرم بکنید.دهان خود را با آب نمک ملول ( گرم ) بعدازغذاوهنگام خواب بشویید .

مسواک خود را بخوبی بعد از هر مسواک زدن شستشو داده،وخشک کنیدودر محل خشک نگهداری کنید .

از شستشوی دهان باترکیباتی که حاوی الکل است خوداری کنید.از پزشک وپرستار خود دهان شوی مناسب در خواست کنید .

ازجمله دهان شویه حاوی بی کربنات سدیم ( Baking soda ) محرک نمی باشد .

اگر شما مبتلا به زخم دهان شدید هستید،به پزشک و یا پرستار خود اطلاع دهید. اگر این زخمها دردناک باشند و یا نگذارند شما راحت غذا بخورید می توانید روشهای زیررا امتحان کنید :

زخمهای دهان

هر روش درمانی که روی زخم دهان امتحان می کنید و هر مسکنی که مصرف می کنید ، به پزشکتان اطلاع دهید .

غذای خود را سرد و یا هم دما با هوای اطاق مصرف کنید . غذاهای داغ و گرم می توانند زخمهای دهان را التهاب بیشتری بدهند و دردناکتر شوند .

ازغذاهای نرم و صاف مانند بستنی ، شیروموز،غذاهای بچه،میوه های نرم ( موز و سیب رنده شده ) قارچ،سیب زمینی،حبوبات پخته،تخم مرغ املت یا جوشیده نرم و پودینگ ها و ژله تبنها استفاده کنید . شما می توانید غذاهای پخته شده به صورت پوره را درمخلوط کن قرار دهید تا آنها را نرمتر کرده و خوردن آنها را آسانتر کنید.

از مصرف غذاهای محرک واسیدی وآب میوه های مانند گوجه فرنگی و مرکبات ( مانند پرتقال ، گریبفورت ، لیمو ) خودداری کنید،غذاهای تندوشورمصرف نکنید.غذاهای سفت وسخت مانندسبزیجات نارس،پاپ کورن و نان تست استفاده نکنید .

خشکی دهان

به پزشک خودبگوییدکه چگونه میتوانم ازبزاق مصنوعی جهت مرطوب کردن دهان خوداستفاده کنم .

مقدارزیادی مایعات بنوشید .

به پزشکتان بگویید آیا می توانیدازچیپس یخ یا آب نبات یا شوکولاتهای سخت بدون شکر استفاده کنید. و یا آدامس بدون شکر بجوید . ( سوربیتول،یک جایگزین شکراست که دراکثر غذاهای عاری از شکر مصرف می شود،در بعضی از افرادایجاداسهال می کند.اگر برای شمااسهال ایجادشده است باید دقت کنیدومصرف غذاهای حاوی آنرامحدود کنید.

غذاهای خشک را با « کره » ، مارگارین ( کره مصنوعی ) ، آب گوشت ، سوسها ، یا آشهای مختلف شامل آش سبزی که حاوی گوشت باشد مرطوب کنید .

غذاهای خشک و ترد را در اندکی مایع مصرف کنید .

غذاهای نرم و پوره شده استفاده کنید.

اگرلبهای شما خشک است ازکرمهای مخصوص لب یاژله های خاص استفاده کنید .

همراه خود همیشه یک شیشه آب داشته باشید و مکرر از آن بنوشید .


 

 

حالت تهوع

حالت تهوع استفراغ ناخوشایند ترین عوارض هستند امروزه با کشف دارو های ضد تهوع این مشکل تقریبا در هر بیماری حل شده است البته همجنان بعضی بیماران انتظار حالت تهوع را در هر شیمی درمانی دارند

دارو هایی مثل cisplatinum , streptozotocin باعث تهوع مشوند اما برخی دیکر مانند cladribine, vp-1 این حالت را ایجاد نمی کنند

دارو هایی مانند Zofran, kytril ضد تهوع هستند.


ریه

یکی از خطرناکترین عوارض شیمی درمانی است ممکن است با کوتاهی نفس خود را نشان دهد اغلب در بیمارانی که این دارو را مصرف می کنند ایجاد می شود :

Bleomycim,buslfam

بیمار ممکن است دچار کوتاهی نفس ، سرفه، تب و حس ناراحتی در سینه شود.

روش های کاهش آسیب، استفاده از اکسیژن و داروهای مربوط به سرفه است

 

کبد

ممکن است بر اثر داروهای شیمی درمانی مانند adria,mycin,methotrexateیا بر اثر اشعه ، عفونت یا دیگر داروها مثل آنتی بیوتیک ها ؛ پیوند مغزاستخوان سنروم ارانئوپیلاستیک یا متاستاز به کبد ایجاد شود

اعلایم آن مشکلات انعقادی و خونریزی خستگی و ضعف سردرگمی و کما

مهمترین درمان آن قطع استفاده از داروی مورد نظر یا از بین بردن دلیل آسیب کبد است

 

قلب

عوارش و مسمویت ها ناشی ار دارو های شیمی درمانی مهمترین سد استفاده از درهای بیشتر این داروهاست داروهای خاصی وجود دارند که در استفاده بیش از انداره منجر به ایجاد آسیب می شوند مانند adriamycim,daunorubicin که علایم آن کوتاهی نفس سرفه بی انرزی شدن و ضربان نامنظم قلب

داروهی شمیی درمانی ایجاد کننده این مشکل هرگز نباید دوباره مصرف شوند بیماران ممکن است به بستری نیاز پیدا کنند

 

کبودی ها حاصل از شیمی درمانی

کبودی بر اثر خونریزی در پوست بر اثر آسیب عروق خونی ایجاد می شود برای رفع آنها روی محل برای 20 تا 30 دقیقه یخ بگذارید بعد ا 48 ساعت از کمپرس آب گرم 2یا3 بار در روز استفاده شوددر صورت داشتن درد یا ورم از آستامینوفن 4000 میلی گرم 1 بار در روز استفاده شود

در صورت داشتن مشکل انعقادی داروهای غیر استروییدی ضد التهابی مصرف نکنید و همچنین آسپیرینبرای حفظ سلامتی پوست اجتناب از پوشیدن لباس های تنگ،دستکاری نکردن تاول های پوستی و در صورت بروز عوارض ناشی از رادیوتراپی مراقبت دقیق از پوست توصیه می شود.

 


 

مشکلات انعقاد خون

داروهای ضد کانسری می تواندسبب کاهش تولیدپلاکت به دلیل سرکوب مغز استخوان شوند.پلاکتها سبب کنترول خونریزی در بدن شده و در صورت کاهش ممکن از محل زخمها خونریزی شدید اتفاق افتد،وحتی در صورت کاهش شدید پلاکتها خونریزی خودبخود اتفاق می افتد.

اگر پلاکتها به طورشدید کاهش یابند ممکن است با ضربات خفیف و یا خود به خود از نقاط مختلف بدن شروع خونریزی کند. تعداد طبیعی پلاکتها بین150000الی400000می باشد ولی اگر پلاکتها کمتر از20000شوند بدن خونریزی ناگهانی میکند . معمولا اگر تعداد پلاکتها کمتر از 100000 باشد شیمی درمانی شروع نمی شود.

درصورت بروز مسایل زیربعد از شیمی درمانی به پزشکان اطلاع دهید :

کبودی و یا خونریزی غیر منتظره و غیر معمول

نقاط قرمز وکوچک روی پوست

ادرار قرمز یاصورتی

مدفوع خونی ویا سیاه

خونریزی واژن غیرطبیعی که طولانی تر از یک قاعدگی نرمال باشد .

 

سردرد و اختلال در بینایی

احساس داغی و گز گز شدید دردست ویا پا

پزشک شما معمولاً قبل از هر شیمی درمانی پلاکتهای شما را کنترل میکند. اگر پلاکت شما خیلی کم شده باشد ممکن است نیاز به تزریق پلاکت شود.هم همچنین داروهایی جهت جلوگیری ازخونریزی تجویز می شوند.

 

کاهش پلاکت

قبل از مصرف هر دارویی حتی ویتامینهایی که به طور معمول مصرف می شوند.باپزشک خودمشورت کنید.بعضی ازداروهامانندآسپرین عملکرد پلاکتها را کم می کنند .

قبل ازمصرف نوشابه الکلی به پزشک خبردهید.

ازمسواک خیلی نرم برای مسواک کردن استفاده نمایید. ( حتی مسواک در یک دوره کوتاه ممکن است مجبور شوید مسواک نزنید. )

درهنگام تمیزکردن درون بینی از « فین » خیلی آرام استفاده کنید. از « فین » کردن شدید و تمیز کردن درون بینی یا پارچۀ خشک و انگشت پرهیز کنید .

درهنگام استفاده از چاقو ، قیچی ، سوزن و ابزار تیزبسیار مراقب خود باشید که به خود آسیب نزنید . درهنگام آشپزی مراقب باشید که سوختگی پیش نیاید.

از ورزش هایی که سبب آسیب رساندن به شما می شود پرهیز کنید .

درمورد فعالیت های جنسی با پرشک خود مشورت کنید .

همیشه ازصورت تراشهای برقی استفاده کیند ( ازتیغ استفاده نکنید. )

تضعیف سیستم ایمنی به علل مختلف،تضعیف مغز استخوان به دنبال شیمی درمانی و رادیوتراپی،تخریب پوست به عنوان اولین خط دفاعی بدن،سوءتغذیه،طولانی شدن زمان بستری و قرار گرفتن در معرض عفونت های بیمارستانی عواملی هستند که بیماران سرطانی را در معرض ابتلا به عفونت های مختلف قرار میدهند.

 


 

علائم عفونت

حتماً درصورت بروز هرکدام از علائم زیر سریعاً به پزشک خود اطلاع دهید .

تب بیش از 38

لرز بخصوص اگر شدید باشد .

تعریق

اسهال

تکرر ادرار و سوزش ادرار

گلودرد و یا سرفه شدید

ترشح غیر طبیعی و یا خارش شدید واژن

قرمزی،تورم ، درد بخصوص دراطراف محلهای زخم و یا اطراف کولستوی و جوش و کورک های اطراف مقعد و یا محلهای کاتترها ولزیونهایی که در گها دارید .

احساس درد و فشار سینوسهای صورت

گوش درد ، سردرد ، گردن سفت ودردناک

تاول اطرف لب و پوست ( بخصوص به طور مجتمع و محدود )

زخم در دهان

پيشگيـــري از عفونت

كاهش نوتروفيل¬ها يك عارضه مورد انتظار شيمي¬درماني است . تحقيقات نشان داده كه شستن دستها و رعايت بهداشت مؤثرترين راه پيشگيري از عفونت است .

روشهــاي پيشگيــــري

دستهاي خود را قبل از غذا خوردن و بعد از اجابت مزاج و عطسه كردن خوب بشوييد .

مطمئن شويد كه تمام قسمتهاي دست خود را شسته¬ايد ، 10 ثانيه زمان مناسبي جهت شستن دستها مي¬باشـــد .

رعايت بهداشت دهان ضروري است ـ دندانهاي خود را با مسواك نرم بعد از صرف غذا و قبل از خواب مسواك بزنيـــد .

هر روز دوش آب گرم بگيريد . ( دوش آب داغ مي¬تواند باعث خشكي پوست گردد )

از تماس نزديك با افراد بيمار شامل كودكان مبتلا به سرخك و آبله¬مرغان يا بزرگسالان مبتلا به سرماخوردگي بپرهيـــزيد .

از تماس با افــرادي كه به تازگي واكسن زده¬اند بپرهيزيـــد .

اگر نياز به اقدامات دندانپزشكي داريد حتماً با پزشك معالج خود در اين مورد مشورت كنيد و به دندانپزشك اطلاع دهيــد كه تحت درمان با داروهاي شيمي¬درماني هستيد .

از حضور در اماكن شلوغ بخصوص 7 تا 14 روز بعد از دريافت داروهاي شيمي¬درماني اجتناب كنيد .

از ايجاد يبوست پيشگيري كنيد و از وارد شدن صدمه به پوست و مخاط دهان پيشگيري كنيد .

منابع: Cancer.gov – دانشگاه فردوسی مشهد


شرکت دی حامی موسسه خیریه سپاس